 | Komisja Europejska przedstawiła Plan Działania w sprawie walki z narkotykami na lata 2005-2008. Propozycje Komisji wynikają z założeń Strategii Antynarkotykowej UE na lata 2005-2012, której głównym celem jest wyraźne zmniejszenie spożycia narkotyków, poziomu uzależnienia oraz związanych z narkotykami zagrożeń zdrowotnych i społecznych.
W propozycji Komisji widać też niepokój związany z faktem systematycznie rosnącego spożycia narkotyków, które w 2004 r. osiągnęło rekordowy poziom. Według szacunków Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA), liczba osób uzależnionych może sięgnąć ponad 2 mln, podczas gdy we wcześniejszych raportach wymieniano liczbę 1-1,5 mln. Liczba przestępstw na tle narkotykowym wzrosła czterokrotnie w okresie 1985-2001. Niepokojącą tendencją jest znaczny wzrost spożycia narkotyków syntetycznych, głównie ecstasy. Zwiększyła się także liczba osób uzależnionych od kokainy. Jedynym optymistycznym sygnałem jest spadek spożycia heroiny i opiatów oraz zmniejszenie się liczby osób uzależnionych od tych narkotyków.
Zgodnie ze Strategią Antynarkotykową, wysiłki instytucji i organów UE oraz państw członkowskich zorientowane są zarówno na działania dotyczące popytu (działalność edukacyjna w szkołach i środowiskach młodzieżowych, w grupach o skłonnościach patologicznych, w więzieniach; skuteczniejsze wykrywanie narkotyków; zapobieganie nosicielstwu chorób zakaźnych, p.w. HIV/AIDS i WZW”C”), jak i podaży (wprowadzanie klauzul antynarkotykowych do umów z krajami trzecimi; lepsza współpraca organów przestrzegania prawa, zwłaszcza formacji antynarkotykowych w państwach członkowskich; wspólne działania operacyjne z udziałem Europolu i Eurojustu).
W stanowisku Komisji wyraźnie zaznacza się traktowanie narkomanii jako problemu zdrowotnego. Stąd też najważniejsze nowe propozycje wiążą się z problemem opieki nad narkomanami. Najistotniejszym planowanym przez Komisję działaniem jest wprowadzenie jednolitych podstawowych zasad leczenia narkomanów w UE. Propozycję w tej sprawie Komisja przedstawi w 2007 r. Raporty EMCDDA za ostatnie lata wskazują na wyraźną tendencję odchodzenia od hospitalizacji uzależnionych w kierunku niepublicznych ośrodków opieki i terapii, często utrzymywanych przez władze lokalne. Trzeba jednak podkreślić, że proces ten obserwowany jest w krajach „starej Europy”, podczas gdy w nowych państwach członkowskich takie działania należą do rzadkości. Podobne rozbieżności dotyczą metod leczenia. W zachodniej części UE coraz częściej stosuje się leczenie zastępcze, polegające na podawaniu innych narkotyków w celu stopniowego obniżania poziomu napięcia organicznego i psychicznego w organizmie osoby uzależnionej. W latach 1998-2002 liczba osób objętych tego typu leczeniem wzrosła w UE o 34,3%. W krajach „nowej Europy” dominuje leczenie „odwykowe”.
Komisja wyraźnie podkreśliła konieczność lepszej współpracy między Państwami Członkowskimi w kontekście przyjętej Strategii, a także wprowadzenia założeń Strategii do narodowych programów i planów działania w dziedzinie walki z narkomanią.
Przyglądając się propozycjom Komisji nie można uciec od wrażenia towarzyszącego analizie wszelkich dotychczasowych planów i strategii przyjętych przez Wspólnotę i Unię, że sugerowane działania są katalogiem pobożnych życzeń. Komisja po raz kolejny wezwała państwa członkowskie do współpracy, choć zaznaczyła, że współpraca ta nie może być prowadzona wbrew narodowym uwarunkowaniom prawnym i administracyjnym. W ostatnim akapicie wstępu do komunikatu Komisji trzeźwo, choć w nieco ezopowym języku, zauważono, że “ten Plan Działania ma ambitne cele, lecz zarazem określa poważny charakter problemów stojących przez obywatelami UE. Respektuje zasady subsydiarności i proporcjonalności i pozostawia pełny zakres swobody dla działań lokalnych, regionalnych, narodowych i ponadnarodowych, a jednocześnie zachęca wszystkich uczestników do sprawdzenia, jak te działania mogą wspierać się nawzajem i przyczyniać się do osiągania celów Strategii Antynarkotykowej UE”.
Innymi słowy, Komisja liczy na współpracę państw członkowskich przynajmniej w tych dziedzinach, w których państwa są zasadniczo zgodne. Problem w tym, że tych dziedzin było w okresie realizacji poprzedniego Planu Działania (2000-2004) niewiele, a po przyjęciu nowych państw członkowskich jest jeszcze mniej. Jeżeli w wymiarze praktycznym, dotyczącym jednak obiegu informacji i rozprzestrzenianiu wiedzy (doświadczeń w działaniach prewencyjnych, monitorowaniu narkomanii, krzewieniu dobrych praktyk) istnieje szerokie pole do współpracy, w odniesieniu do fundamentu integracji europejskiej, a więc tworzeniu wspólnych regulacji prawnych i rozwiązań instytucjonalnych, nie ma mowy o zgodności ze względu na zasadnicze rozbieżności krajowych polityk w gronie państw członkowskich UE.
| |